سیاهدانه
سیاه دانه یک اکسیر و معجون شفادهنده جهانی و عمومی است و به همین خاطر به عنوان نوشدارو در درمان تمام بیماریها به جز مرگ مفید است. در کتابی مقدس سیاه دانه به عنوان داروی شفابخش یاد شده و در طب بقراط از آن به عنوان بهبوددهنده یاد شده است .
سیاهدانه، یا «سُنیز» (انگلیسی: Nigella Sativa) گیاهی یکساله و گلدار و بومی اروپای شرقی و کشورهای بلغارستان، قبرس، رومانی و غرب آسیا و کشورهای ایران، ترکیه و عراق است اما امروزه در مناطق دیگری از اروپا و آسیا نیز میروید. این گیاه از خانوادهٔ آلالهها و شمارهٔ گلبرگهای آن از پنج تا هشت است و دانههای سیاهرنگ آن در برگههای وسط گل قرار گرفته و بوی مخصوصی دارد. این گیاه حدود ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر رشد میکند و دارای میوهای سهقسمتی و بزرگ و کپسولمانند است که حاوی تعداد زیادی بذر است. این بذرهای سیاه، بهعنوان ادویه یا یک افزودنی در صنایع غذایی از جمله در آشپزی و قنادی، مورد استفاده هستند.
در ایران این گیاه بهویژه در اراک و اصفهان به فراوانی میروید.
دانههای این گیاه عجیب هم مثل تمام گیاهان دارویی و خوراکی خواص مختلفی دارد که در این بخش با آنها آشنا میشوید:
1. سرشار از آنتیاکسیدانها و ترکیبات ضدالتهابی
سیاهدانه حاوی تعدادی آنتی اکسیدان مثل تیموکینون است. این ماده یکی از مواد پرکاربرد در تولید دارو است که به میزان قابل توجهی در این دانهها قرار دارد. مطالعاتی روی سیاهدانه انجام شده و از آن لیست ترکیبات زیر به دست آمده است:
- پلی فنولها و توکوفرولها
- تیموکینون و مشتقات آن مثل دیتیموکینون، تیموهیدروکینون و تیمول، کارواکرول، تی آنتول و ترپینئول4
- روغنهای فرّار و ضروری
- آلکالوئیدها
- ساپونینها
- اسیدهای چرب (اسیدهای لینولئیک، اولئیک، پالمیتیک و استئاریک)
همچنین مطالعات نشان داده است که این آنتیاکسیدانها، مخصوصا تیمول و دیتیموکینون، پتانسیل محافظت از سلولها در برابر آسیبهای مختلفی را دارد که منجر به بروز بیماریهایی مثل بیماریهای قلبی، عصبی، خودایمنی و سرطانهایی مثل سرطان پانکراس و سرطان سینه میشوند.
اینطور به نظر میرسد که دانههای سیاه دانه مسیرهای آنتیاکسیدانی مثل مسیرهای مربوط به گلوتاتیون و سوپراکسید دیسموتاز را هم تقویت میکنند. ترکیبات ضدالتهابی موجود در سیاهدانه برای مبارزه با درد و تورم سودمند هستد و علائم ایجاد شده در اثر بیماریهایی مثل آرتریت را بهبود میبخشند.
بعضی از آزمایشهای انجام شده در فاز انسانی و حیوانی نشان داده است که این ترکیبات بر کاهش التهاب مفاصل، مغز، نخاع، کبد، قلب و سیستم گوارش تاثیر دارد. در مطالعهای که در سال 2016 انجام شد مشخص شد دانههای سیاهدانه میتوانند باعث بهبود التهابات شده و استرس اکسیداتیو را در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید کاهش دهد.
2. میتواند به مبارزه با عفونتها کمک کند
طبق یک بررسی انجام شده مشخص شد که کارونجی مادهی دارویی است که خواص زیادی از جمله توانایی تقویت عملکرد سیستم ایمنی، فعال کردن آن و سرکوب سلولهای تخصصی ایمنی را دارد و در نتیجه باعث بهبود پاسخهای ایمنی و سیستم دفاعی بدن میشود.
شواهدی وجود دارد که نشان میدهد ترکیبات خاص موجود در سیاهدانه خواص ضدباکتریایی طبیعی دارد که میتواند در مبارزه با باکتریها در بیماریهای منجر به عفونت مثل برونشیت، عفونتهای گوش و پوست مفید باشد. مطالعهای دیگر نشان داده است که عصارهی دانهی سیاه دانه میتواند از بدن در برابر MRSA (استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متیسیلین)، که یک نوع خطرناک از باکتریهای عفونتزا است، محافظت کند.
3. سلامت متابولیک و قلب و عروق را تقویت میکند
در متاآنالیزی که در سال 2017 روی سیاهدانه انجام شد مشخص شد که سیاه دانه میتواند به مدیریت سطح قند خون، فشار خون و سطوح کلسترول سالم کمک کند. این گیاه درمانی با کاهش فشار خون، مسدود شدن کانال توسط کلسیم و خواص دیورتیکی که دارد به مدیریت جریان خون و سطوج چربی خون کمک میکند. همچنین به بهبود سطح متوسط قند خون در افراد مبتلا به مقاومت به انسولین و دیابت نوع 2 کمک کرده، عوارض مرتبط با دیابت را هم کاهش میدهد.
4. باعث التیام دستگاه گوارش میشود
در طب سنتی از سیاهدانه برای کمک به درمان اسهال، زخم معده، اختلال عملکرد کلیه و مشکلات مرتبط با کبد استفاده میشود. بعضی از مطالعات نشان میدهند که ترکیبات موجود در سیاهدانه میتواند از کبد و کلیه در برابر سموم محافظت کند. همچنین به دلیل توانایی این ترکیبات در مبارزه با استرس اکسیداتیو و التهاب، سلامت عمومی روده را هم تقویت میکند.
5. کمک به تسکین پوست ملتهب
یکی دیگر از خواص روغن سیاه دانه و دانهی سیاهدانه ضدباکتریایی و ضدالتهابی است و میتوانند به تسکین علائم مشکلات رایج پوستی مثل آکنه و اگزما کمک کنند. در مواردی هم در درمان پسوریازیس و رازسه مفید واقع شده است. پس میتوان اینطور نتیجه گرفت که خواص روغن سیاه دانه برای چین و چروک صورت هم فقط یک قصه نیست و میتواند واقعی باشد.
خواص سیاه دانه در صبحانه
همانطور که قبلتر اشاره کردیم، طب سنتی برای درمان بیماریها و تقویت بدن از سیاهدانه استفاده میکند. یکی از بهترین زمانها برای مصرف سیاهدانه صبحها و همراه صبحانه است. جویدن سیاهدانه در صبحها، مخصوصا به صورت ناشتا، باعث کاهش نفخ میشود. در ادامه به فواید مصرف سیاهدانه در وعدهی صبحانه و به صورت ناشتا اشاره میکنیم:
6. خواص سیاه دانه و عسل: درمان سردرد و سرگیجه
7. خواص سیاه دانه و عسل و دارچین: بهبود گلو درد
8. خواص سیاه دانه و عسل و دارچین و زنجبیل: تقویت سیستم ایمنی بدن
دیگر خواص درمانی سیاه دانه
از خواص عسل و سیاه دانه با مصرف صبحگاهی و درمان التهابات با روغن سیاهدانه که بگذریم، به چند سوال یا روش درمان سنتی که با سیاهدانه انجام میشود میرسیم. این روشهای استفاده و درمان هنوز در تحقیقات علمی ثابت نشده است اما سالها است که در طب سنتی مورد استفاده قرار میگیرد. در این بخش توضیح مختصری دربارهی هر موضوع میدهیم اما نباید فراموش کنید که در صورت بروز هر گونه مشکل یا تمایل به مصرف سیاهدانه با اهداف درمانی، حتما باید قبل از مصرف با یک پزشک متخصص مشورت کنید.
- https://golshahiamir.blogfa.com
9. خواص سیاه دانه برای لاغری
فیبر بالای موجود در سیاهدانه در کنار خاصیت ثابت نگه داشتن سطح قند خون، میتواند باعث ایجاد احساس سیری واقعی در شما شود. این موضوع به از دست دادن چربیهای بدن، کاهش وزن و در نتیجه لاغری میشود. به همین دلیل متخصصین اگر درگیر اشتهای کاذب هستید یا به مصرف کربوهیدراتها مثل برنج، نان و شیرینی علاقهی زیادی دارید مصرف سیاهدانه میتواند برایتان مفید باشد. با مصرف منظم سیاهدانه میتوانید در ماه 1 تا 2 کیلوگرم وزن کم کنید.
10. خواص سیاه دانه برای مو
خواص ضدمیکروبی و ضدقارچی که در سیاه دانه وجود دارد از بروز بیماریهای قارچی جلوگیری میکند. این خاصیت در روغن سیاه دانه هم وجود دارد و استفاده از آن از سلامت پوست سر محافظت میکند. روغن سیاهدانه برای مقابله با ریزش مو، طاسی با الگوی مردانه و ریزش مو در اثر استرس هم مناسب است. همچنین ماساژ پوست سر با روغن سیاهدانه علاوه بر افزایش خونرسانی به موها و تقویت آنها، باعث ایجاد رطوبت شده و از بروز شوره جلوگیری میکند.
11. خواص سیاه دانه برای مردان
افزایش ترشح هورمون تستوسترون، استروئید آنابولیک، افزایش تراکم استخوان و افزایش تراکم بافت ماهیچهای از خواص سیاه دانه برای مردان است.
12. خواص سیاه دانه برای زنان
بهبود تنبلی تخمدانها، درمان چاقی، درمان آکنه و جوش صورت و تاثیر در افزایش شیر مادران شیرده از خواص سیاه دانه برای زنان است.
13. خواص چکاندن روغن سیاه دانه در ناف
بهبود علائم سرماخوردگی، شفافیت پوست، درمان دردهای قاعدگی، از بین بردن ترک خوردگی لبها در فصل سرما، درمان یبوست در کودکان، افزایش وزن کودک، از بین بردن مشکلات کبدی، از بین بردن کک و مک و درمان درد گوش از خواص این روش درمانی سنتی عجیب است.
خواص روغن سیاه دانه
14. خواص سیاه دانه و پنیر
طبع پنیر سرد است و مصرف آن به تنهایی ممکن است بدن شما را اذیت کند. میتوانید در وعده غذایی خود مقداری سیاه دانه روی پنیر بپاشید. از خواص سیاه دانه و پنیر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- جلوگیری از نفخ، یبوست و سوزش معده و تقویت دستگاه گوارش
- کنترل و کاهش قند خون
- تقویت سیستم ایمنی بدن
15. خواص سیاه دانه برای پوست
برای بهرهمندی از خواص سیاه دانه برای پوست میتوانید از روغن این گیاه یا صابون آن استفاده کنید. روغن سیاه دانه به درمان بیماریهایی مانند پسوریازیس، اگزما، ویتیلیگو و آکنهها کمک میکند.
16. خواص سیاه برای درمان ناباروری
استفاده از روغن سیاه دانه به درمان ناباروری مردان کمک میکند. مصرف روزانه ۲.۵ میلیلیتر روغن سیاه دانه دوبار در روز و به مدت دو ماه تعداد اسپرمهای مردان و فعالیت آنان را افزایش میدهد.
خواص درمانی سیاهدانه و عسل:
درمان درد و ناراحتی های کلیوی : یک فنجان سیاهدانه را در یک لیتر آب به مدت پنج دقیقه روی حرارت ملایم بجوشانید . سپس آن را صاف کرده و با یک فنجان عسل شیرین کنید و به مدت یک هفته ، هر روز صبح ناشتا یک فنجان از آن را میل کنید . این نوشیدنی را می توانید تا چند روز در یخچال نگه داری کنید .
تسهیل زایمان : خوردن پودر سیاهدانه مخلوط با عسل تسکین دهنده ی درد رحم در هنگام زایمان است . بدین منظور با شروع درد زایمان هر یک تا دو ساعت یک قاشق غذا خوری از عسل و سیاهدانه را که به نسبت مساوی با هم مخلوط کرده اید ، مصرف کنید . می توانید آن را قبل از مصرف در مقداری آب گرم حل کنید .
درمان ضعف قلب : برخی از افراد مبتلا به تپش قلب و ناتوانی پمپاژ خون هستند که یکی از شیوه های کمک به درمان آن ، ترکیب روغن سیاهدانه با عسل خالص به نسبت مساوی است . یک قاشق مربا خوری از معجون به دست آمده ، صبح ناشتا همراه با برخی تمرینات ورزشی موجب تنظیم ضربان قلب و درمان اضطراب و تپش های قلب است .
کمک به کنترل روماتیسم : بیماران مبتلا به روماتیسم می توانند هر روز ناشتا یک قاشق عسل طبیعی گرم را که چند قطره روغن سیاهدانه به آن اضافه شود مصرف کنند . همچنین به منظور تسکین درد های ناشی از روماتیسم می توان موم عسل را با روغن سیاه دانه و روغن زیتون یا روغن حیوانی به نسبت مساوی مخلوط نموده و روی درد قبل از خواب مالیده و آن را با پارچه بست.
تقویت گردش خون : یک قاشق چای خوری از روغن سیاهدانه را با یک قاشق عسل خالص هراه با دو حبه سیر له شده مخلوط کرده و هر روز به مدت یک هفته میل کنید . به خاطر پیشگیری از مشکلات آلرژیک سیر و اجتناب از گرمی بیش از حد مزاج ، بهتر است مصرف این نسخه را از مقادیر ناچیز شروع کرده و به تدریج بر مقدار آن بیافزایید .
عوارض مصرف سیاه دانه
زیادهروی در مصرف سیاه دانه و تداخل آن با داروهای شیمیایی میتواند خطرناک باشد. از عوارض خطرناک سیاه دانه میتوان به ایجاد مشکلات رحمی در دوران بارداری و کند شدن فرآیند لخته شدن خون در زمان ایجاد جراحات اشاره کرد. پس بهتر است قبل از شروع مصرف سیاهدانه حتما با یک پزشک متخصص مشورت کنید.
انچه از طب سنتی آموختم : امیر حسین گلشاهی